သံဓာတ် (Iron)
သံဓာတ် (Iron) ဟာ ရေမှာပျော်ဝင်တဲ့ သတ္တုဓာတ်အမျိုးအစားဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသတ္တု ဓာတ်က ကျွန်မတို့ရဲ့ သွေးနီဥဆဲလ်ထုတ်လုပ်မှု၊ စွမ်းအင်၊ ကြွက်သားလုပ်ဆောင်ချက်နဲ့ ကိုယ်ခံ စွမ်းအားအတွက် အရေးပါတဲ့ အာဟာရဓာတ်တစ်မျိုးပါ။
• သံဓာတ်ကို ခန္ဓာကိုယ်က ထုတ်လုပ်နိုင်သလား?
သံဓာတ်ကို ကျွန်မတို့ရဲ့ခန္ဓာကိုယ်က သူ့ဘာသာသူ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းမရှိပါဘူး။ဒါကြောင့် ဒီသတ္တုဓာတ်ကို အစားအစာတွေကနေ မဖြစ်မနေရယူဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
• သံဓာတ်ကို ခန္ဓာကိုယ်မှာ သိုလှောင်ထားနိုင်သလား?
သံဓာတ်ကို ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အဓိကအားဖြင့် အသည်း၊ သရက်ရွက်နဲ့ အရိုးတွင်းခြင်ဆီ တွေမှာ သိုလှောင်ထားနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သိုလှောင်မှုပမာဏက အကန့်အသတ်ရှိပြီး မျှတစွာ စားသုံးဖို့လိုပါတယ်။
• သံဓာတ် ချို့တဲ့လျှင် ကြုံတွေ့ရမယ့် ကျန်းမာရေးပြဿနာများ
သံဓာတ်ချို့တဲ့ရင် သွေးအားနည်းတာ (Anemia) ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပင်ပန်း နွမ်းနယ်တာ၊ မူးဝေတာ၊ အသက်ရှူမဝတာ၊ အသားဖြူဖတ်တာ၊ ဆံပင်ကျွတ်တာတွေ ဖြစ်လာ နိုင်ပါတယ်။ ကလေးတွေမှာ ကြီးထွားနှုန်းနှေးတာ၊ အမျိုးသမီးတွေမှာ ဓမ္မတာမမှန်တာတွေ လည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
• သံဓာတ် ပိုလျှံလွန်းလျှင် ကြုံတွေ့ရမယ့် ကျန်းမာရေးပြဿနာများ
သံဓာတ်ပိုလျှံလွန်းရင် “ဟီမိုခရိုမာတိုစစ်” (Hemochromatosis) လို့ခေါ်တဲ့ အခြေ အနေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အသည်း၊ နှလုံး၊ အဆစ်တွေထိခိုက်တာ၊ ဗိုက်အောင့်တာ، ဝမ်းချုပ်တာ၊ အသားညိုတာတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါက အစားအစာကနေ ပိုတာထက် ဓာတုဆေးတွေ အလွန်အကျွံ သောက်မိတဲ့အခါ ပိုဖြစ်တတ်ပါတယ်။

• တစ်နေ့တာ လိုအပ်ချက်ပမာဏ
အရွယ်ရောက်သူတွေအတွက် တစ်နေ့တာ သံဓာတ်လိုအပ်ချက်က အမျိုးသားတွေမှာ (၈) မီလီဂရမ် (mg) ခန့်၊ အမျိုးသမီးတွေမှာ (ဓမ္မတာရှိသေးသူတွေ) (၁၈) မီလီဂရမ် (mg) ခန့် လိုအပ်ပါတယ်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တွေမှာ (၂၇) မီလီဂရမ် (mg) ထိ လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါက အကြမ်းဖျင်းပမာဏဖြစ်ပြီး လူတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး ပြောင်းလဲနိုင် ပါတယ်။
• သံဓာတ် ရရှိနိုင်တဲ့ သဘာဝအရင်းအမြစ်များ
သံဓာတ်ကို မြန်မာ့ဒေသခံ အစားအစာတွေကနေ လွယ်ကူစွာ ရယူနိုင်ပါတယ်။
ဥပမာ -
• ကြက်အသည်း (မြန်မာ့ရိုးရာ ဟင်းတွေမှာ ချက်လို့ရတယ်)
• ဟင်းနုနွယ် (ဟင်းချိုချက်ရင် အလွယ်ရတယ်)
• ပဲစဉ်းငုံ (ဟင်းချိုထဲ ထည့်ချက်လို့ရတယ်)
• ဆိတ်သား (မြန်မာ့ရိုးရာ ဟင်းတွေမှာ ချက်လို့ရတယ်)
• ငါးခြောက် (ဟင်းချိုထဲထည့်တာ၊ ကြော်စားတာတွေ လုပ်လို့ရတယ်)
• သံဓာတ်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ စုပ်ယူမှု အထောက်အကူပြုအချက်များ
သံဓာတ်ကို ဗီတာမင် C ပါတဲ့ အစားအစာ (ဥပမာ - လိမ္မော်သီး၊ သံပရာသီး) နဲ့ တွဲစားရင် ခန္ဓာကိုယ်က ပိုပြီးစုပ်ယူနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ - ဟင်းနုနွယ်ဟင်းချိုနဲ့ သံပရာရည်ညှစ် သောက်တာ၊ ကြက်အသည်းကို ခရမ်းချဉ်သီးနဲ့ ချက်တာမျိုး လုပ်လို့ရပါတယ်။
• သံဓာတ် စုပ်ယူမှုကို ဟန့်တားနိုင်တဲ့ အချက်များ
သံဓာတ်ကို လက်ဖက်ရည်၊ ကော်ဖီ၊ နို့ထွက်ပစ္စည်းတွေနဲ့ တွဲစားရင် စုပ်ယူမှု နည်းသွား နိုင်ပါတယ်။ မြန်မာလူထုမှာ ထမင်းစားပြီး လက်ဖက်ရည်ချက်ချင်းသောက်တတ်တဲ့ အလေ့ အထရှိတာကြောင့် သံဓာတ်ပါတဲ့ အစာစားပြီး ခဏနားပြီးမှ လက်ဖက်ရည်သောက်တာက ပိုကောင်းပါတယ်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်ကရရှိတဲ့ သံဓာတ်နှင့် ဓာတုဆေးသံဓာတ် ကွာခြားချက်
သဘာဝအစားအစာကနေရတဲ့ သံဓာတ်ဟာ ခန္ဓာကိုယ်က လိုအပ်သလောက် စုပ်ယူပြီး ပိုတာကို ထိန်းညှိပေးနိုင်စွမ်းရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် သဘာဝကနေရတဲ့ သံဓာတ်ဟာ ဘေးကင်း ပြီး မျှတစွာအကျိုးပေးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဓာတုဆေးနဲ့ ဖြည့်စွမ်းထားတဲ့ သံဓာတ်ကို မလိုအပ်ဘဲ အလွန်အကျွံသောက်မိရင် အသည်းထိခိုက်တာ၊ ဗိုက်အောင့်တာ၊ ဝမ်းချုပ်တာတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်မရှိဘဲ ဓာတုဆေးတွေ မသောက်ဘဲ သဘာဝအစားအစာကနေ ရယူတာကသာ အကောင်းဆုံးပါ။